Perfekcyjny system zabezpieczeń socjalnych – „Highway to communism”?

Perfekcyjny system zabezpieczeń socjalnych – „Highway to communism”?

Posted by

Welfare state – państwo socjalne („państwo dobrobytu”) : ogólnonarodowe, ponadklasowe, w równym stopniu roztaczające opiekę nad interesami posiadaczy i nieposiadających [H. Olszewski, Historia doktryn politycznych i prawnych]. Kompromis społeczny pomiędzy proletariatem a kapitalistami. Idea kształtująca powojenną Europę Zachodnią i Północną, oraz jedna z najistotniejszych koncepcji politycznych i ekonomicznych dwudziestego wieku. Mimo to ciężko podać jej jednorodną definicję.

W celu zdefiniowania „państwa dobrobytu” profesor Leszek Balcerowicz posługuje się mechanizmem instytucjonalnym, wyróżniając jego trzy konstytutywne składniki: wydatki (transfery), podwyższone podatki, oraz regulacje (socjalne) rynku pracy. Różne stany zaangażowania rządu w wymienione składniki tworzą mnóstwo odmian państwa socjalnego [L. Balcerowicz, Ekonomia i etyka państwa socjalnego]. Nie ma więc wyraźnej granicy oddzielającej jednorodne państwa socjalne i państwa niesocjalne.

Na kształtowanie się koncepcji „państwa dobrobytu” miały wpływ różnorodne zespoły zjawisk. Stanowiła ona produkt rozwoju imperializmu i była rezultatem wzrostu sił socjalizmu w powojennym świecie. Wyrażała fakt, że nie jest możliwe utrzymanie rządów przez burżuazję bez zapewnienia sobie poparcia klasy robotniczej (m. in. przez uwzględnienie tych żądań proletariatu, które nie naruszały podstaw systemu kapitalistycznego). Istotną przesłanką był brak wiary w skuteczność innych koncepcji, włącznie z XIX – wiecznym liberalizmem politycznym. Wykorzystując zmiany, jakie faktycznie wystąpiły w powojennym obrazie społeczeństwa kapitalistycznego i jego państwa, absolutyzując te zmiany, teoretycy welfare state odrzucili anachroniczne twierdzenia burżuazyjnej nauki o państwie, po to, by manipulując faktami, łatwiej osłabić wpływ rewolucyjnej nauki marksizmu – leninizmu. „Zamiast oczekiwać na dzień, w którym kapitalizm zostanie całkowicie zastąpiony przez socjalizm, została podjęta akcja w kierunku usuwania krok za krokiem najbardziej zgubnych złych stron kapitalizmu […] Powstało welfare state, które nie jest ani kapitalizmem ani socjalizmem” [K. Mannheim]. Uznawane za „trzecią drogę” rozwoju współczesnego świata – „państwo opiekuńcze” – miało stanowić rozwiązanie pośrednie pomiędzy ideologią marksistowskiego komunizmu a liberalnym kapitalizmem.

Strony: 1 2

Autor:
Filip Bogdziun
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
Wydział Zarządzania i Finansów

Leave a Reply

Your email address will not be published.